Als men u zou vragen hoeveel oorspronkelijke Nederlandse hondenrassen er zijn, had u dan geweten dat dit er 9 zijn (of 11 als men de haarvarieteiten van de Hollandse Herdershond meetelt).

Van de Nederlandse rassen is het Markiesje (nog) niet officieel FCI geregistreerd maar 'in opbouw'. 

De 9 Nederlandse rassen zijn hieronder opgesomd. :

• Hollandse Herdershond (3 varieteiten: kort-, lang- & ruwhaar);
• Nederlandse Schapendoes;
• Saarlooswolfhond;
• Hollandse Smoushond;
• Drentsche Patrijshond;
• Nederlandse Kooikerhondje;
• Stabyhoun;
• Wetterhoun;
• Markiesje.

De Hollandse Herdershond is altijd een zeer gewaardeerde en een zelfstandig werkende hond geweest. Hij hoedde de grote kuddes schapen die tot het einde van de negentiende eeuw op het platteland van Nederland graasden.

De rasvereniging, de één na oudste van Nederland, is in 1898 opgericht door belanghebbenden die het ras wilden bewaren als een nationaal cultureel erfgoed.

De rasstandaard beperkt de vacht tot kort-, lang- en ruwhaar en de kleur van de vacht tot goud- of zilver gestroomd (ook blauw-grijs en peper en zout in de ruwhaar).

Tegenwoordig wordt de Hollandse Herdershond veel gebruikt in de hondensport, maar er zijn er nog steeds een aantal die bij de kuddes werken.

De schofthoogte voor reuen is 57-62 cm. en voor teven 55-60 cm.

Uitgebreide rasomschrijving:

Hollandse Herdershond, korthaar

Hollandse Herdershond, langhaar

Hollandse Herdershond, ruwhaar

In het begin van de dertiger jaren paarde Leendert Saarloos een Duitse Herdershond reu aan een Wolvin. Het beeld dat hij voor ogen had was niet dat van de huidige Saarloofwolfhond. Het ging hem om de gebruikswaarde van de hond. Hij wilde een verbeterde uitgave van de Duitse Herdershond, zijn uitverkoren ras. Met andere woorden: de ideale huis- en politiehond die de felheid had van vóór degeneratie van het ras. Het uiterlijk was voor hem niet belangrijk.

Het ras werd in 1975 – zes jaar na het overlijden van Leendert Saarloos – door de Raad van Beheer erkend.

 De schofthoogte voor reuen is 65-75 cm. en voor teven 60-70 cm.

Uitgebreide rasomschrijving Saarlooswolfhond

Van oudsher was de Nederlandse schaapskudde voorzien van twee soorten herdershonden. Uit de eerste, het grote slag, is de Hollandse Herdershond voortgekomen. De Nederlandse Schapendoes is de veredelde uitvoering van het kleine langharige slag. Beide zijn voorbeelden van zogenaamde landrassen, producten van eeuwenlange selectie op gebruik en dienstbaarheid en hadden aanvullenden functies bij de kuddes.

De ontwikkeling tot officieel erkend ras liep bij de Nederlandse Schapendoes geheel anders dan bij de Hollandse Herdershond. De Nederlandse Schapendoes werd bijna uit het niets opgebouwd. Ware pioniersarbeid moest er aan te pas komen om uit een handjevol bastaarden en vondelingen, lijkend op de Does, een herkenbaar ras te fokken. In de ontwikkeling van het ras kan vermelding van de naam P.M.C. Toepoel niet ontbreken.

De schofthoogte voor reuen is 43-50 cm. en voor teven 40-47 cm.

Uitgebreide rasomschrijving Nederlandse Schapendoes

De Hollandse Smoushond is een ras van het Pinscher en Schnauzertype en was in het midden van de negentiende eeuw vooral bekend in Amsterdam. Een hond voor in huis, maar ook in de stallen bij de paarden, die in die tijd in de grote aantallen te vinden waren in de steden. Initiatieven in de eerste helft van de 20e eeuw het ras vast te houden mislukten en het ras stierf uit. In 1973 is een programma opgezet met als doel: het terugfokken van de Smoushond. Lichamelijke en geestelijke gezondheid heeft altijd de boventoon gevoerd in het terugfokprogramma, maar daarnaast wilde men een zo breed mogelijke genenpool. De teruggefokte Smoushond is – net als zijn voorganger – actief gezelschap en een ruwe vacht en de kleur van stro.

De schofthoogte voor reuen is 37-42 cm. en voor teven 35-40 cm.

Uitgebreide rasomschrijving Hollandse Smoushond

De Drentsche patrijshond paste in het Drentse landschap en bij de jacht die men er van oudsher bedreef. Er werd veel gejaagd in ruw begroeide terreinen, in de heide of hoog gras. Veel percelen waren omgeven door dichte houtwallen. De bonte kleur deed de hond tijdens de jacht goed opvallen. De vrij lange vacht, speciaal aan de oren, kraag, broek en staart, vormde een goede bescherming tegen de doornstruiken. Op de kleine percelen had men geen behoefte aan snelle honden die ruim veld namen. In deze omgeving paste meer een hond die rustig werkte en goed contact hield met de jager. Daarnaast moest de hond goed verloren wild kunnen opsporen en apporteren. De Drent voldeed aan al deze eisen en tot op de dag van vandaag worden deze eigenschappen door de liefhebbers van het ras gekoesterd.

De schofthoogte voor reuen en teven is 55-63 cm.

Uitgebreide rasomschrijving Drentsche Patrijshond

De Stabyhoun vindt, net als de Wetterhoun, zijn oorsprong in Friesland. Beide rassen werden veelal voor hetzelfde werk gebruikt en zijn ook regelmatig met elkaar gekruist, tegelijkertijd erkend door de Raad van Beheer (1942) en huizen in dezelfde vereniging en toch lijken ze in uiterlijk niets op elkaar met uitzondering van het zogenaamde troffeloor.

Oorspronkelijk een manusje van alles bij de jacht en in het bezit van boeren en landarbeiders. Tegenwoordig wordt de Stabij meer gebruikt als staande jachthond, terwijl de Wetterhoun meer een waterhond is.

De ideale schofthoogte voor reuen is 53 cm. en voor teven 49 cm.

Uitgebreide rasomschrijving Stabyhoun

Alhoewel van oorsprong een manusje van alles bij de jacht is de Wetterhoun later speciaal gebruikt voor de otterjacht. Voor deze taak is toch een zekere mate van hardheid en moed nodig. De dichte, krullende vacht is uitstekend geschikt voor het werk in – toch vaak koud – water. Net als de Stabyhoun is de Wetterhoun veelvuldig gebruikt bij de jacht op mollen en bunzings. Zijn ietwat afstandelijke karakter maakt hem een prima waak- en erfhond. Tegenwoordig is de Wetterhoun vaak ook een gezelschapshond en – indien getraind - doet hij ook het werk van een retriever.

De schofthoogte voor de reuen is ca. 59 cm. en voor teven 55 cm.

Uitgebreide rasomschrijving Wetterhoun

Het Kooikerhondje is een zeer oud ras en is terug te vinden op de schilderijen van verschillende zeventiende-eeuwse schilders, waar hij als gezelschaps- of familiehond werd afgebeeld. Daarnaast was het ook een zeer temperamentvolle werkhond welke in een eendenkooi werd gebruikt.

De witte punt van de kwispelende staart trekt de nieuwsgierigheid van de eenden waarmee deze gelokt worden in een tunnel van gevlochten rietwerk (mandenmakerstunnel), waardoor de eenden gevangen kunnen worden. Vroeger werd dit soort jacht op grote schaal toegepast voor het “eendenvlees”. Tegenwoordig wordt de eendenkooi alleen nog maar gebruikt om de eenden te ringen. Tegenwoordig worden de Kooikerhondjes voornamelijk gebruikt als gezelschapshond, maar een actief leven is wel noodzakelijk voor dit ras. De kleur van dit ras is wit met oranje-rode platen.

De schofthoogte voor de reuen en teven is 35-40 cm.

Uitgebreide rasomschrijving Kooikerhondje

Het Markiesje is een spioen van Nederlandse afkomst. In de achttiende eeuw was het een geliefd gezelschapshondje van adellijke dames, zoals de King Charles Spaniel dat was in Engeland en de Epagneul nain continental, Papillon in België. Net als die rassen was ook het markiesje in de loop van de twintigste eeuw nogal in de vergetelheid geraakt.

De herkomst van de naam “Markiesje” is in nevelen gehuld. Twee mogelijkheden zijn in het verleden aangedragen. De meest romantische versie is dat de naam terug te voeren zou zijn op de Marquise de Pompadour, die soortgelijke hondjes zou hebben gehad. De andere verklaring verwijst naar “markiesje” als rieten mandje, waarin zo’n klein hondje passen zou.

De schofthoogte van het Markiesje is ca. 35 cm.

Het Markiesje is alleen in Nederland (door de Raad van Beheer) erkend en heeft geen FCI erkenning.

Uitgebreide rasomschrijving Markiesje